सीमा पुनर्जीवित: भारतको जीवन्त गाउँ कार्यक्रमले विकास, संचारलाई बढाउन लक्ष्य राख्दछ।

जीवंत गावांहरू कार्यक्रम: भारतले विकास, कनेक्टिविटीलाई बढाउने अभियानमा लगायत भारतीय ग्रामसभाको योजना व्यक्त गर्दछ। सन् २०२३मा भारतका सरकारद्वारा प्रारम्भ गरिएको 'जीवंत गावांहरू कार्यक्रम' (विभीबी) तारिख १५ फेब्रुअरी २०२३मा घोषणा गरिएको हो। यो योजना अरूनाचल प्रदेश, सिक्किम, उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश र लद्दाखका १९ जिल्लामा सुरुवात भएका ४६ ब्लकका गावाहरूको सच्याइसको व्यापक विकासलाई जोड्ने योजना हो। यसले मात्रै भारतमाथि मात्रै होइन, यसले पर्यावरणमा छानबिन गरी देशभित्रका सहयोग सञ्चयको उदाहरणतया सक्नुभएको छ। यसको मुख्य लक्ष्यलाई कार्यान्वयनका बाहिरी प्रभावहरू नभई एउटाले महसुस गर्दै जानदैछ: १. सुरक्षा सुदृढीकरण: यी सीमान्तीय गावाहरूको विकासले भारतीय सीमासुरक्षालाई सुदृढ गर्न प्रत्याशित छ। यो तात्पर्य नतिजात्मकतासँगै नै संघीयात्मकता र अवैद्य गतिबिधिहरूमा सुधार भएको र िअवैद्य कृषिपदार्थ, सांस्कृतिक (तथा) आर्थिक आपसी संघीय क्रियाकलापमा समर्थन प्रदान गर्ने अवसरहरू निर्माण गर्दछ। २. आर्थिक अवसरहरू: यसो पर्यटन तथा सांस्कृतिक धरोहरको बढ़तिर गर्न यस्ता क्षेत्रहरूले पडाउन सक्ने हिमालयी प्रदेशहरूबाट आगम गर्न सक्छ। योले समसामयिक व्यापार र सांस्कृतिक अदलाबहारका बाटोमा आधारितले अर्थिक संघीयता बढ्न सहयोग गर्छ। ३. क्षेत्रिय विकास र कनेक्टिविटी: सुविधा विकासले सार्वजनिक यातायात र नगरिकहरूको सुगम चलनलाई उन्नत गर्दछ। नेपाल, म्यान्मार र मालदीपसँगको स्वाश्रयिता, कृषि र साना कारोबार सम्म सोपिएका एक अहम कार्यक्रम रूपमा यसलाई गणना गरिएको छ। ४. पारस्परिक हिस्साबारे चिन्ता र सहयोग: उपजनसुची कृषि तरिकाहरूले होइन, विभीबीद्वारा उठाइएका आपत्तिका पर्यावरणीय परिणामहरूको उचित प्रस्ताव व्यापारको आवश्यकतासँगै सहमति कायम गरिने अवसर खोल्दछ। ५. सांस्कृतिक आपसी तथा सामाजिक आपसी विनिमय: योजनाले मनोरञ्जन नेपाल र तिब्बती प्रदेशसँगको गाउँमा नेपाल तथा तिब्बतस्थित व्यक्तिहरू संघीयात्मक बाजारको सन्दर्भमा योगदान गर्दछ। एक विशेष ध्यानले सीमान्तीय गाउँहरूका बासिन्दालाई आँगनबाट जोड्ने तथा अवैद्य व्यापार र संघीयात्मको पुनर्जागरणलाई बढाउने प्रयास भएको छ। तपाईंको लागि निर्माण हुँदै गएको सीदै विचारशिल कि योजनाले व्यापक तलससँगै अक्षरशः सामरिक फेरी परी, प्राकृतिक र ज्याम्पोलिटिक परिणामहरूको ठूलो सम्दर्भमा पनि यसको सफलतामा चिन्ताको आवधान लगाउनुपर्छ। दोस्रो सम्बन्धमा यो अल्पेक्षित हुन सक्दैन, अरु उदाहरणहरूमा बाटो विकास र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको प्रतिष्ठान हुन सक्दैन। भारतको जीवंत गावांहरू कार्यक्रमले देशभित्र बेशी परिणामहरू उउल्लेख गरेका छ।