सऊदी प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सल्मानको भारत दौरा: दुवै पक्षले सम्बन्ध भलिन्दै
| 2023-09-09
प्रतीकात्मक छवि
भारत र सऊदी अरेबिया बीचको संघर्षका नयाँ युग बनाउँदै
सऊदी अरेबियाका महाराजकुमार र प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सल्मान बिन अब्दुलआजिज आल सऊद भारतमा गरेको महत्त्वपूर्ण दर्ता, दुवै देशहरूका तटस्थ सम्बन्धहरूलाई मजबूत गर्दै उत्कृष्ट भौगोलिक कदमको प्रतीक्षा गर्दछ।
मन्त्रिपरिषदको विस्तारमा आयोजना गरिएको यस दर्तामा (२६ भदौ, २०७९), बाह्य मामिला मन्त्रालय (एमईए) ले यस दर्तामा गरेको यात्रा, सऊदी अरेबिया र भारत बीचको बढ्दो परस्पर सम्मान र सहकार्यमा लागि हो।
सऊदी अरबका नेतृवर्ग तथा प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सल्मान बिन अब्दुलआजिज आल सऊदले २६ भदौ, २०२३ मा न्यू दिल्लीमा हुने जी २० सम्मिटमा भाग लिन्छन् र उत्कृष्ट आधिकारीको दर्ता गर्दछन्, जसले दुवै देशहरूका बीचको सम्बन्धमा बढ्दो सम्मान र सहकार्यको बलिंदोको दर्ता गर्दछ। यो उनको दुइँसो दर्ता भ्रमण हो, उनले पहिलो बार फेब्रुअरी २०१९ मा देशमा गरेका थिए।
मोहम्मद बिन सल्मानको भ्रमण भनेको केवल दुवै देशका ऐतिहासिक सम्बन्धहरूलाई मजबूत गर्दैन्, बरु विभिन्न समकालिन वैश्विक समस्याहरूलाई पनि गर्दैछ।
रणनीतिक साझेदारी परिषद बैठक सऊदी महाराजकुमार र प्रधानमन्त्रीले ११ भदौमा राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँग कल गर्नेछन्। पछित्र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग द्विपक्षीय बैठक बस्नेछन्।
भ्रमणको अहिलेसम्मको अहिलेसम्मको बिहेको एक विशेष ब्यूरोलिग्ङ भन्दै एक जीवनसँगी भ्रमण गर्दा सऊदी महाराजकुमार र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी द्वारा रणनीतिक साझेदारी परिषदको बैठकको सहकोअध्यक्षता गर्नेबारे बढ्दो सम्मान गरिएको छ। परिषद, द्विपक्षिय सम्बन्धको महत्त्वलाई साबित गर्दैछ, उर्जा, वित्त, लगानी, र रक्षा लगायत विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य बढाउँछ ।
"उनीहरूले रणनीतिक साझेदारी परिषदको दुइ मन्त्रालयीय समितिहरू द्वारा गरेको प्रगति पुनरावलोकन गर्नेछन्, तो यसले रणनीतिक, सुरक्षा, सामाजिक र सांस्कृतिक सहकार्यका समिति र अर्थतन्त्र र लगानीका सहकार्यका समिति," एमईएले भनियो।
व्यक्तिगत संबंधका प्रत्येक पहलुलाई ब्यापारिक, सुरक्षा, रक्षा, व्यापार र आर्थिक, सांस्कृतिक र जनजनामा संबंधका सबै पहलुहरू पर्वाह गर्दछ। एमईएले थप गर्यो, "तोवा प्राप्त गर्दछ कि द्विपक्षिय सम्बन्धको प्रत्येक पहलुमा राजनीतिक, सुरक्षा, रक्षा, व्यापार र आर्थिक, सांस्कृतिक र जनजनामा संबंध, क्षेत्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा दुइँका रुचाउँछन्।"
२०१९ मा स्थापना गरिएको रणनीतिक साझेदारी परिषदले एकल रुपमा प्रगतिको दिशा तयार गर्दै आएको छ।
सऊदी अरब र भारत, दुइ देशका बीचका प्रमुख शिथिलीसम्मका सामाजिक, शान्तिपूर्ण विकास, र वैश्विक स्वास्थ्य समस्याहरू जस्ता प्रचलित विश्वका चुनौतीहरू सम्बोधन गर्दछन्, विशेष गरी कोभिड-१९ पर्याप्त भएकोपछि।
सऊदी अरबले २०२० मा जी२० सम्मिटको प्रमुखता गरेको बाटोमा विशेष नेतृत्व प्रदान गरेको छ, विशेष गरी पनि महामारीको समय विश्वसांगको प्रयासहरू समन्वय गर्दै।
भारतको जी २० सम्मिट प्रमुखता गरेको छ, खासकर छाप्दा पनि महामारी पछि आर्थिक पुनर्प्राप्ति, डिजिटल अर्थतन्त्र, र एक पुनरावलोकन बहालीको आवश्यकतामा जानकारी छ।
बिकासको परिपर्याप्ती प्रवृत्तिहरू व्यापारले भारत-सऊदी सम्बन्धको मूलमा छ। आधिकारिक तथ्यांकनमा अनुसार, दुइ देशका बीचको द्विपक्षीय व्यापार अर्थतन्त्रिक वर्ष २०२२-२३ मा सबै अवधिको उच्च पर्दा पुग्यो, ५२.७५ अरब डलरमा।
भारत सऊदी अरबको दोस्रो महत्त्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार हो, जबकि सऊदी अरब भारतको चौथो महत्त्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार हो। दुइ देश उर्जा क्षेत्रमा पनि ठूलो साझेदारी गरेका छन्।
अनुपच्छिक गरी, खाद्य सुरक्षा, जानकारी प्रबिधि, र स्वास्थ्यक्षेत्रमा यस्ता क्षेत्रका अनुसन्धानमा मुख्य रूपमा रुचाउँछ।
पछि-पन्देमिक कालमा, जनसंख्याको वृद्धि गरेको देशहरू आफ्नो व्यापार नीतिहरू र प्राप्ति श्रृंगमा ध्यान दिएका छन्, उत्कृष्ट, पौराणिक, र परस्पर लाभकारी व्यापार संबन्ध बनाउँदै गरिएको छ। महाराजकुमारको भ्रमण उपयुक्ततामा बढ्दो व्यापारिक मात्रिका लागि बाटो खोल्नका लागि पाइन्छ, यसका साथै दुइ देशले पाँच वर्षमा आफ्नो वर्तमान व्यापारिक आंकडाहरूलाई दुइ गुना बढाउने लक्ष्य राखेका छन्।
यस साथै, भारतको बडो अधिकृति बढी गइरहेको छ, विशेष गरी 'स्मार्ट सिटी' परियोजना जस्ता पहिचानमा सऊदी लगायत लगायत अवसरहरू पनि प्रदान गर्दछ। यस दिशामा, उनको "दृष्टि २०३०" कार्यक्रमको अधिक विविध अर्थतन्त्रमा परिवर्तन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जसले आफ्नो अर्थतन्त्र बिविधिकरण गर्ने लक्ष्य राख्दछ। भारत, जसको प्राविधिक क्षमतामा र उच्चत्तम प्रारंभिक बिजनेस पार्कमा, यस परिवर्तनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्दैछ।
भारत र सऊदी अरब, व्यक्तिबद्ध जनसंख्या बाटोमा घनिष्ठ रमाइलो र मित्रबाट बाटो हुने गरेका छन्।
सऊदी अरबमा आफ्नो आसपास २.४ मिलियन प्रमुख भारतीय समुदाय छ। उनीहरूको गर्दै विकासमा योगदान गर्दैन र दुइ देशका दुइ देशका बीचका बहुप्रकारका संबन्ध गहिरो बनाउने पुलकित प्रमाण गरिएको छ। सऊदी अरबको राजा, १७५,००० प्रमुख भारतीयहरूको हज यात्रा गर्दछ।
संक्षेप गर्दै, महाराजकुमार मोहम्मद बिन सल्मानको राज्य दौरा बढ्दो सहकार्य र मुटुल सम्मानको प्रमाण बन्दैछ। दुइ देश दुइ देशका बीचका रूपमा राजनीतिक र वैश्विक मुखमा चिनाइन्छन्। परिषद र जी २० मा उनीहरूको संयुक्त प्रयास देखाउँछ, द्विपक्षीय बिश्वमा सहयोगी प्रमुखतामा एक आशावादी दृष्टिकोण प्रदान गर्दैछ।
मन्त्रिपरिषदको विस्तारमा आयोजना गरिएको यस दर्तामा (२६ भदौ, २०७९), बाह्य मामिला मन्त्रालय (एमईए) ले यस दर्तामा गरेको यात्रा, सऊदी अरेबिया र भारत बीचको बढ्दो परस्पर सम्मान र सहकार्यमा लागि हो।
सऊदी अरबका नेतृवर्ग तथा प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सल्मान बिन अब्दुलआजिज आल सऊदले २६ भदौ, २०२३ मा न्यू दिल्लीमा हुने जी २० सम्मिटमा भाग लिन्छन् र उत्कृष्ट आधिकारीको दर्ता गर्दछन्, जसले दुवै देशहरूका बीचको सम्बन्धमा बढ्दो सम्मान र सहकार्यको बलिंदोको दर्ता गर्दछ। यो उनको दुइँसो दर्ता भ्रमण हो, उनले पहिलो बार फेब्रुअरी २०१९ मा देशमा गरेका थिए।
मोहम्मद बिन सल्मानको भ्रमण भनेको केवल दुवै देशका ऐतिहासिक सम्बन्धहरूलाई मजबूत गर्दैन्, बरु विभिन्न समकालिन वैश्विक समस्याहरूलाई पनि गर्दैछ।
रणनीतिक साझेदारी परिषद बैठक सऊदी महाराजकुमार र प्रधानमन्त्रीले ११ भदौमा राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँग कल गर्नेछन्। पछित्र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग द्विपक्षीय बैठक बस्नेछन्।
भ्रमणको अहिलेसम्मको अहिलेसम्मको बिहेको एक विशेष ब्यूरोलिग्ङ भन्दै एक जीवनसँगी भ्रमण गर्दा सऊदी महाराजकुमार र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी द्वारा रणनीतिक साझेदारी परिषदको बैठकको सहकोअध्यक्षता गर्नेबारे बढ्दो सम्मान गरिएको छ। परिषद, द्विपक्षिय सम्बन्धको महत्त्वलाई साबित गर्दैछ, उर्जा, वित्त, लगानी, र रक्षा लगायत विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य बढाउँछ ।
"उनीहरूले रणनीतिक साझेदारी परिषदको दुइ मन्त्रालयीय समितिहरू द्वारा गरेको प्रगति पुनरावलोकन गर्नेछन्, तो यसले रणनीतिक, सुरक्षा, सामाजिक र सांस्कृतिक सहकार्यका समिति र अर्थतन्त्र र लगानीका सहकार्यका समिति," एमईएले भनियो।
व्यक्तिगत संबंधका प्रत्येक पहलुलाई ब्यापारिक, सुरक्षा, रक्षा, व्यापार र आर्थिक, सांस्कृतिक र जनजनामा संबंधका सबै पहलुहरू पर्वाह गर्दछ। एमईएले थप गर्यो, "तोवा प्राप्त गर्दछ कि द्विपक्षिय सम्बन्धको प्रत्येक पहलुमा राजनीतिक, सुरक्षा, रक्षा, व्यापार र आर्थिक, सांस्कृतिक र जनजनामा संबंध, क्षेत्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा दुइँका रुचाउँछन्।"
२०१९ मा स्थापना गरिएको रणनीतिक साझेदारी परिषदले एकल रुपमा प्रगतिको दिशा तयार गर्दै आएको छ।
सऊदी अरब र भारत, दुइ देशका बीचका प्रमुख शिथिलीसम्मका सामाजिक, शान्तिपूर्ण विकास, र वैश्विक स्वास्थ्य समस्याहरू जस्ता प्रचलित विश्वका चुनौतीहरू सम्बोधन गर्दछन्, विशेष गरी कोभिड-१९ पर्याप्त भएकोपछि।
सऊदी अरबले २०२० मा जी२० सम्मिटको प्रमुखता गरेको बाटोमा विशेष नेतृत्व प्रदान गरेको छ, विशेष गरी पनि महामारीको समय विश्वसांगको प्रयासहरू समन्वय गर्दै।
भारतको जी २० सम्मिट प्रमुखता गरेको छ, खासकर छाप्दा पनि महामारी पछि आर्थिक पुनर्प्राप्ति, डिजिटल अर्थतन्त्र, र एक पुनरावलोकन बहालीको आवश्यकतामा जानकारी छ।
बिकासको परिपर्याप्ती प्रवृत्तिहरू व्यापारले भारत-सऊदी सम्बन्धको मूलमा छ। आधिकारिक तथ्यांकनमा अनुसार, दुइ देशका बीचको द्विपक्षीय व्यापार अर्थतन्त्रिक वर्ष २०२२-२३ मा सबै अवधिको उच्च पर्दा पुग्यो, ५२.७५ अरब डलरमा।
भारत सऊदी अरबको दोस्रो महत्त्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार हो, जबकि सऊदी अरब भारतको चौथो महत्त्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार हो। दुइ देश उर्जा क्षेत्रमा पनि ठूलो साझेदारी गरेका छन्।
अनुपच्छिक गरी, खाद्य सुरक्षा, जानकारी प्रबिधि, र स्वास्थ्यक्षेत्रमा यस्ता क्षेत्रका अनुसन्धानमा मुख्य रूपमा रुचाउँछ।
पछि-पन्देमिक कालमा, जनसंख्याको वृद्धि गरेको देशहरू आफ्नो व्यापार नीतिहरू र प्राप्ति श्रृंगमा ध्यान दिएका छन्, उत्कृष्ट, पौराणिक, र परस्पर लाभकारी व्यापार संबन्ध बनाउँदै गरिएको छ। महाराजकुमारको भ्रमण उपयुक्ततामा बढ्दो व्यापारिक मात्रिका लागि बाटो खोल्नका लागि पाइन्छ, यसका साथै दुइ देशले पाँच वर्षमा आफ्नो वर्तमान व्यापारिक आंकडाहरूलाई दुइ गुना बढाउने लक्ष्य राखेका छन्।
यस साथै, भारतको बडो अधिकृति बढी गइरहेको छ, विशेष गरी 'स्मार्ट सिटी' परियोजना जस्ता पहिचानमा सऊदी लगायत लगायत अवसरहरू पनि प्रदान गर्दछ। यस दिशामा, उनको "दृष्टि २०३०" कार्यक्रमको अधिक विविध अर्थतन्त्रमा परिवर्तन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जसले आफ्नो अर्थतन्त्र बिविधिकरण गर्ने लक्ष्य राख्दछ। भारत, जसको प्राविधिक क्षमतामा र उच्चत्तम प्रारंभिक बिजनेस पार्कमा, यस परिवर्तनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्दैछ।
भारत र सऊदी अरब, व्यक्तिबद्ध जनसंख्या बाटोमा घनिष्ठ रमाइलो र मित्रबाट बाटो हुने गरेका छन्।
सऊदी अरबमा आफ्नो आसपास २.४ मिलियन प्रमुख भारतीय समुदाय छ। उनीहरूको गर्दै विकासमा योगदान गर्दैन र दुइ देशका दुइ देशका बीचका बहुप्रकारका संबन्ध गहिरो बनाउने पुलकित प्रमाण गरिएको छ। सऊदी अरबको राजा, १७५,००० प्रमुख भारतीयहरूको हज यात्रा गर्दछ।
संक्षेप गर्दै, महाराजकुमार मोहम्मद बिन सल्मानको राज्य दौरा बढ्दो सहकार्य र मुटुल सम्मानको प्रमाण बन्दैछ। दुइ देश दुइ देशका बीचका रूपमा राजनीतिक र वैश्विक मुखमा चिनाइन्छन्। परिषद र जी २० मा उनीहरूको संयुक्त प्रयास देखाउँछ, द्विपक्षीय बिश्वमा सहयोगी प्रमुखतामा एक आशावादी दृष्टिकोण प्रदान गर्दैछ।
भारतले ग्लोबल साउथलाई सहयोग गर्न जारी राख्छ, होन्डुरसलाई मानवीय सहायता पठाउँछ
भारतले हालैको उष्णकटिबंधीय आँधी साराको कारण होन्डुरसमा मानवीय सहायता पठाएर ग्लोबल साउथमा आफ्नो प्रतिबद्धतालाई पुन: पुष्टि गरेको छ। ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रलाई पठाइएको २६ टनको खेपमा कम्बल र सुत्ने म्याटका अतिरिक्त मेडिकल र सर्जिकल सामग्रीहरू समावेश छन्।
| 2025-02-23
भुटानका प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणले नियमित उच्चस्तरीय आदानप्रदानको परम्परालाई सुदृढ पारेको छ
भुटानका प्रधानमन्त्री छिरिङ तोब्गेको फेब्रुअरी २०-२१, २०२५ मा भारतको आधिकारिक भ्रमणले दुई राष्ट्रहरू बीच नियमित उच्चस्तरीय आदानप्रदानको परम्परालाई सुदृढ गरेको छ। प्रधानमन्त्री तोब्गेले शुक्रबार (२१ फेब्रुअरी, २०२५) मा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उद्घाटन गरेको स्कूल अफ अल्टिमेट लिडरसिप को उद्घाटन नेतृत्व सम्मेलनमा भाग लिए।
| 2025-02-22
जयशंकर र चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यी जि २० बैठकको छेउमा भेटघाट गर्दै
विदेश मन्त्री एस जयशंकर र चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यीले शुक्रबार (फेब्रुअरी २१, २०२५) दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा भएको जि २० विदेश मन्त्रीहरूको बैठकको छेउमा भेटेका थिए।
| 2025-02-21
भारतले नेपाली विद्यार्थीहरूको सुरक्षा, सुरक्षा र भलाइ सुनिश्चित गर्न सबै आवश्यक कदम चाल्नेछ: MEA
भारत सरकारले भारतमा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरूको सुरक्षा, सुरक्षा र भलाइ सुनिश्चित गर्न सबै आवश्यक कदमहरू चाल्नेछ, विदेश मन्त्रालय ले शुक्रबार (२१ फेब्रुअरी, २०२५) मा उक्त देशका विद्यार्थी भुवनेश्वर, ओडिशाको एक प्रख्यात उच्च शैक्षिक संस्थामा मृत फेला परेको दिन पछि भने।
| 2025-02-21
पीएम मोदीको नेतृत्वमा खाडीसँग भारतको बढ्दो साझेदारी
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा खाडी क्षेत्रसँगको भारतको सम्बन्धले धेरै ध्यान दिएको छ। भारतका लागि खाडी क्षेत्र बलियो राजनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा चासो भएको 'विस्तारित छिमेकी' हो। यस क्षेत्रसँग भारतको संलग्नता अझ बलियो र बहुआयामिक भएको छ।
| 2025-02-20