भारत-जापान २ + २ संवादमा रक्षात्मक सहयोगको प्राथमिकता
| 2024-08-23
भारत र जापानबीच ‘विशेष रणनीतिक र विश्वव्यापी साझेदारी’ रहेको छ।
तेस्रो भारत-जापान २ + २ संवाद २०२४ अगस्त २० मा नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न हुँदा रक्षा र सुरक्षा सहकार्य प्राथमिकतामा रह्यो, जसमा दुबै देशले समकालीन चुनौतीहरू र साझा प्राथमिकताहरूमा ध्यान केन्द्रित गरे।
भारतको रक्षा क्षमतामा उल्लेखनीय सुधारको संकेत गर्दै, जापानको युनिफाइड कम्प्लेक्स रेडियो एन्टेना र सम्बन्धित प्रविधिहरूलाई चाँडै भारतमा हस्तान्तरण गर्ने विषयमा प्रमुख छलफल भएको थियो। संवादले रक्षा उपकरण र प्रविधिमा भविष्यको सहकार्यलाई तीव्र बनाउनुपर्ने महत्वलाई पनि जोड दिएको छ, जसले दुई देशबीचको रणनीतिक साझेदारीको नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्नेछ।
महत्त्वपूर्ण विकासक्रममा, दुवै पक्षका मन्त्रीहरूले २००८ को सुरक्षा सहकार्यको संयुक्त घोषणालाई संशोधन र अद्यावधिक गर्नुपर्ने कुरामा सहमति जनाए, जसको उद्देश्य वर्तमान भू-राजनीतिक परिदृश्यसँग राम्रोसँग मेल खाने र उदीयमान सुरक्षा चुनौतीहरूको सामना गर्न सक्षम बनाउने हो। यसले भारत र जापानबीचको बलियो रक्षा सम्बन्धलाई अझ सुदृढ गर्नेछ।
भारतको तर्फबाट परराष्ट्र मन्त्री एस. जयशंकर र रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले भारतको प्रतिनिधित्व गरे भने जापानको तर्फबाट परराष्ट्र मन्त्री कामिकावा योको र रक्षा मन्त्री मिनोरू किहाराले जापानको प्रतिनिधित्व गरे। बैठकपछि जारी गरिएको संयुक्त वक्तव्यमा, २०२२ सेप्टेम्बरमा भएको अन्तिम संवाददेखि सुरक्षा सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्न हासिल भएको प्रगतिमा खुशी व्यक्त गरिएको छ, जसले बहुपक्षीय संवादहरू मार्फत भारत-जापान विशेष रणनीतिक र वैश्विक साझेदारीलाई गहिराइमा पुर्याोएको छ।
संवादले द्विपक्षीय र बहुपक्षीय रक्षा अभ्यासहरू, जस्तै "धर्म गार्डियन," जापान-भारत सामुद्रिक अभ्यास, र "मालाबार" जारी राख्ने प्रतिबद्धता पनि पुन: पुष्टि गर्यो्। थप रूपमा, क्वाड साझेदारीको महत्त्वलाई जोड दिँदै, २०२४ जुलाईमा टोकियोमा आयोजित क्वाड परराष्ट्रमन्त्रीहरूको बैठकपछि सहकार्यलाई अगाडि बढाउन केन्द्रित गरियो।
मन्त्रीहरूले सबै प्रकारका आतंकवाद, विशेष गरी सीमा-पार आतंकवादको निन्दा गरे र २६/११ मुम्बई र पठानकोट आक्रमणका दोषीहरूलाई न्यायको दायरामा ल्याउन आह्वान गरे। आतंकवाद विरुद्धको यो कडा अडानले क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता कायम गर्न साझा मूल्य र आपसी प्रतिबद्धतालाई थप उजागर गर्दछ।
२ + २ संवादको केन्द्रीय विषय भनेको स्वतन्त्र र खुला हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रप्रतिको साझा रणनीतिक दृष्टिकोण थियो, जसलाई दुबै राष्ट्रहरूले नियम-आधारित अन्तर्राष्ट्रिय आदेशको अभिन्न अंगको रूपमा हेर्छन्। मन्त्रीहरूले आसियानको एकता र केन्द्रीयताका लागि बलियो समर्थन व्यक्त गर्दै, खुलापन, पारदर्शिता, समावेशिता, नियम-आधारित ढाँचा र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी सम्मान जस्ता सिद्धान्तहरूको समर्थन गर्ने "आसियान आउटलुक अन द इन्डो-प्यासिफिक " को समर्थन गरे।
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले १९ अगस्त २०२४ मा भेटघाटका लागि आएका जापानी मन्त्रीहरूसँगको भेटमा हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता प्रवर्द्धन गर्न भारत-जापान साझेदारीको महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई उजागर गर्नुभयो।
उहाँले बढ्दो जटिल क्षेत्रीय र वैश्विक परिदृश्यमा २ + २ संवादको महत्त्वलाई जोड दिँदै, भारत र जापानबीचको सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउनुपर्ने कुरामा जोड दिनुभयो।
यो संवाद भारत-जापान 'विशेष रणनीतिक र वैश्विक साझेदारी' को १०औं वार्षिकोत्सवको रूपमा चिन्हित भएको छ, जसको सम्बन्ध लोकतन्त्र, स्वतन्त्रता, र कानूनी शासनका साझा मूल्यहरूमा आधारित छ। बदलिँदो भू-राजनीतिक परिदृश्यको साथ, भारत र जापानबीचको साझेदारी क्षेत्रीय सुरक्षामा महत्त्वपूर्ण स्तम्भ रहन्छ र उनीहरूका आपसी चासोलाई अगाडि बढाउँदै रहन्छ।
भारतको रक्षा क्षमतामा उल्लेखनीय सुधारको संकेत गर्दै, जापानको युनिफाइड कम्प्लेक्स रेडियो एन्टेना र सम्बन्धित प्रविधिहरूलाई चाँडै भारतमा हस्तान्तरण गर्ने विषयमा प्रमुख छलफल भएको थियो। संवादले रक्षा उपकरण र प्रविधिमा भविष्यको सहकार्यलाई तीव्र बनाउनुपर्ने महत्वलाई पनि जोड दिएको छ, जसले दुई देशबीचको रणनीतिक साझेदारीको नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्नेछ।
महत्त्वपूर्ण विकासक्रममा, दुवै पक्षका मन्त्रीहरूले २००८ को सुरक्षा सहकार्यको संयुक्त घोषणालाई संशोधन र अद्यावधिक गर्नुपर्ने कुरामा सहमति जनाए, जसको उद्देश्य वर्तमान भू-राजनीतिक परिदृश्यसँग राम्रोसँग मेल खाने र उदीयमान सुरक्षा चुनौतीहरूको सामना गर्न सक्षम बनाउने हो। यसले भारत र जापानबीचको बलियो रक्षा सम्बन्धलाई अझ सुदृढ गर्नेछ।
भारतको तर्फबाट परराष्ट्र मन्त्री एस. जयशंकर र रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले भारतको प्रतिनिधित्व गरे भने जापानको तर्फबाट परराष्ट्र मन्त्री कामिकावा योको र रक्षा मन्त्री मिनोरू किहाराले जापानको प्रतिनिधित्व गरे। बैठकपछि जारी गरिएको संयुक्त वक्तव्यमा, २०२२ सेप्टेम्बरमा भएको अन्तिम संवाददेखि सुरक्षा सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्न हासिल भएको प्रगतिमा खुशी व्यक्त गरिएको छ, जसले बहुपक्षीय संवादहरू मार्फत भारत-जापान विशेष रणनीतिक र वैश्विक साझेदारीलाई गहिराइमा पुर्याोएको छ।
संवादले द्विपक्षीय र बहुपक्षीय रक्षा अभ्यासहरू, जस्तै "धर्म गार्डियन," जापान-भारत सामुद्रिक अभ्यास, र "मालाबार" जारी राख्ने प्रतिबद्धता पनि पुन: पुष्टि गर्यो्। थप रूपमा, क्वाड साझेदारीको महत्त्वलाई जोड दिँदै, २०२४ जुलाईमा टोकियोमा आयोजित क्वाड परराष्ट्रमन्त्रीहरूको बैठकपछि सहकार्यलाई अगाडि बढाउन केन्द्रित गरियो।
मन्त्रीहरूले सबै प्रकारका आतंकवाद, विशेष गरी सीमा-पार आतंकवादको निन्दा गरे र २६/११ मुम्बई र पठानकोट आक्रमणका दोषीहरूलाई न्यायको दायरामा ल्याउन आह्वान गरे। आतंकवाद विरुद्धको यो कडा अडानले क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता कायम गर्न साझा मूल्य र आपसी प्रतिबद्धतालाई थप उजागर गर्दछ।
२ + २ संवादको केन्द्रीय विषय भनेको स्वतन्त्र र खुला हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रप्रतिको साझा रणनीतिक दृष्टिकोण थियो, जसलाई दुबै राष्ट्रहरूले नियम-आधारित अन्तर्राष्ट्रिय आदेशको अभिन्न अंगको रूपमा हेर्छन्। मन्त्रीहरूले आसियानको एकता र केन्द्रीयताका लागि बलियो समर्थन व्यक्त गर्दै, खुलापन, पारदर्शिता, समावेशिता, नियम-आधारित ढाँचा र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी सम्मान जस्ता सिद्धान्तहरूको समर्थन गर्ने "आसियान आउटलुक अन द इन्डो-प्यासिफिक " को समर्थन गरे।
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले १९ अगस्त २०२४ मा भेटघाटका लागि आएका जापानी मन्त्रीहरूसँगको भेटमा हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता प्रवर्द्धन गर्न भारत-जापान साझेदारीको महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई उजागर गर्नुभयो।
उहाँले बढ्दो जटिल क्षेत्रीय र वैश्विक परिदृश्यमा २ + २ संवादको महत्त्वलाई जोड दिँदै, भारत र जापानबीचको सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउनुपर्ने कुरामा जोड दिनुभयो।
यो संवाद भारत-जापान 'विशेष रणनीतिक र वैश्विक साझेदारी' को १०औं वार्षिकोत्सवको रूपमा चिन्हित भएको छ, जसको सम्बन्ध लोकतन्त्र, स्वतन्त्रता, र कानूनी शासनका साझा मूल्यहरूमा आधारित छ। बदलिँदो भू-राजनीतिक परिदृश्यको साथ, भारत र जापानबीचको साझेदारी क्षेत्रीय सुरक्षामा महत्त्वपूर्ण स्तम्भ रहन्छ र उनीहरूका आपसी चासोलाई अगाडि बढाउँदै रहन्छ।
भारतले ग्लोबल साउथलाई सहयोग गर्न जारी राख्छ, होन्डुरसलाई मानवीय सहायता पठाउँछ
भारतले हालैको उष्णकटिबंधीय आँधी साराको कारण होन्डुरसमा मानवीय सहायता पठाएर ग्लोबल साउथमा आफ्नो प्रतिबद्धतालाई पुन: पुष्टि गरेको छ। ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रलाई पठाइएको २६ टनको खेपमा कम्बल र सुत्ने म्याटका अतिरिक्त मेडिकल र सर्जिकल सामग्रीहरू समावेश छन्।
| 2025-02-23
भुटानका प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणले नियमित उच्चस्तरीय आदानप्रदानको परम्परालाई सुदृढ पारेको छ
भुटानका प्रधानमन्त्री छिरिङ तोब्गेको फेब्रुअरी २०-२१, २०२५ मा भारतको आधिकारिक भ्रमणले दुई राष्ट्रहरू बीच नियमित उच्चस्तरीय आदानप्रदानको परम्परालाई सुदृढ गरेको छ। प्रधानमन्त्री तोब्गेले शुक्रबार (२१ फेब्रुअरी, २०२५) मा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उद्घाटन गरेको स्कूल अफ अल्टिमेट लिडरसिप को उद्घाटन नेतृत्व सम्मेलनमा भाग लिए।
| 2025-02-22
जयशंकर र चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यी जि २० बैठकको छेउमा भेटघाट गर्दै
विदेश मन्त्री एस जयशंकर र चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यीले शुक्रबार (फेब्रुअरी २१, २०२५) दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा भएको जि २० विदेश मन्त्रीहरूको बैठकको छेउमा भेटेका थिए।
| 2025-02-21
भारतले नेपाली विद्यार्थीहरूको सुरक्षा, सुरक्षा र भलाइ सुनिश्चित गर्न सबै आवश्यक कदम चाल्नेछ: MEA
भारत सरकारले भारतमा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरूको सुरक्षा, सुरक्षा र भलाइ सुनिश्चित गर्न सबै आवश्यक कदमहरू चाल्नेछ, विदेश मन्त्रालय ले शुक्रबार (२१ फेब्रुअरी, २०२५) मा उक्त देशका विद्यार्थी भुवनेश्वर, ओडिशाको एक प्रख्यात उच्च शैक्षिक संस्थामा मृत फेला परेको दिन पछि भने।
| 2025-02-21
पीएम मोदीको नेतृत्वमा खाडीसँग भारतको बढ्दो साझेदारी
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा खाडी क्षेत्रसँगको भारतको सम्बन्धले धेरै ध्यान दिएको छ। भारतका लागि खाडी क्षेत्र बलियो राजनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा चासो भएको 'विस्तारित छिमेकी' हो। यस क्षेत्रसँग भारतको संलग्नता अझ बलियो र बहुआयामिक भएको छ।
| 2025-02-20